Strony mediacji wiąże szczególna relacja, o dużym ładunku emocjonalnym, długotrwała, która będzie trwać w innej formie nadal pomimo rozstania (wtedy, gdy w rodzinie są dzieci).
Konflikt przebiega różnie, w zależności od etapu na jakim jest rozwód. Stronom trudno jest ustalić hierarchię własnych potrzeb, bo zmieniają się one na różnych etapach rozstania i sporu oraz natężenia emocji, jakich doświadcza strona.
Pojawiające się w efekcie silne emocje utrudniają racjonalną analizę i skupienie się na planowaniu przyszłości.
W przypadku rozwodzących się małżeństw z małoletnimi dziećmi nierozerwalność relacji rodzicielskiej i konieczność jej kontynuowania pomimo rozpadu więzi partnerskiej rodzi frustrację, złość lub przypomina o poniesionej stracie.
Pomoc rodzinie w tak złożonej sytuacji wymaga wrażliwości i zrozumienia, a przy tym fachowego wsparcia w kompleksowej i racjonalnej analizie dostępnych opcji, tonowania napięcia oraz stymulowania dialogu. Wymaga także czasu – znacznie więcej niż rodzina może otrzymać w ramach postępowania sądowego.
Mediacja rodzinna jest wobec takich czynników obiecującym instrumentem rozwiązywania konfliktu.
W dniu 29 sierpnia 2015 roku weszła w życie Ustawa z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy.
Zgodnie ze znowelizowanym art. 58 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, w wyroku orzekającym rozwód sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków i kontaktach rodziców z dzieckiem oraz orzeka, w jakiej wysokości każdy z małżonków jest obowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka. Sąd uwzględnia pisemne porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka.
Nowelizacja ustawy utrzymuje regułę, zgodnie z którą w pierwszej kolejności o sposobie utrzymywania kontaktów rodziców z dzieckiem po rozwodzie powinni decydować sami rodzice w drodze porozumienia.